دانشگاه شهید باهنر کرمان (دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی) و انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مجله بیوتکنولوژی کشاورزی 2228-6705 18 2 2026 05 22 Influence of planting dates and foliar feeding with nano-boron on safflower production and fatty acid quality تأثیر تاریخ‌های کاشت و تغذیه برگی با نانو‌بور بر عملکرد گلرنگ و کیفیت اسیدهای چرب 297 312 5304 10.22103/jab.2026.26733.1839 FA ولید خالد شحاته الجهیشی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی و جنگلداری، دانشگاه موصل، موصل، عراق. Journal Article 2026 01 28 Objective<br />Improving both yield and oil quality is important for increasing the economic value of safflower under local environmental conditions. Therefore, the aim of the current study was to evaluate the effect of different planting dates and foliar application of nano-boron on seed yield, oil content, and fatty acid composition of safflower (Carthamus tinctorius L.). <br />Materials and methods<br />A field experiment was conducted during the winter growing season of 2024–2025 at two locations, Raseediyah and Wana. The treatments included three planting dates (20 November, 5 December, and 20 December) and three concentrations of nano-boron foliar spray (0, 2.5, and 5 g L⁻¹). The experiment was performed in a randomized complete block design (RCBD) with three replications at each site. Data were collected for thousand seed weight, seed yield, seed oil percentage, oil yield, and the fatty acid composition of the oil. They were oleic, linoleic, palmitic, and stearic acids. Standard agronomic practices were applied throughout the growing season. Then statistical analysis was carried out to evaluate the main effects and interactions between treatments.<br />Results<br />The results showed that planting date had a significant effect on safflower productivity and oil quality. Early planting on 20 November produced the highest values for thousand seed weight, seed yield, seed oil percentage, oil yield, and the proportion of oleic and linoleic acids at both locations. In contrast, later planting dates (5 and 20 December) resulted in higher contents of palmitic and stearic acids in the oil at Raseediyah and Wana. Foliar application of nano-boron significantly improved all measured traits compared with the control treatment. The highest nano-boron concentration (5 g L⁻¹) gave the greatest values for yield components, oil content, oil yield, and all studied fatty acids. A significant interaction was observed between the early planting date (20 November) and the application of 5 g L⁻¹ nano-boron, which produced the highest seed yield at both experimental sites.<br />Conclusions<br />The study concluded that early planting combined with foliar feeding of nano-boron is an effective practice for improving safflower yield and fatty acid quality. Planting on 20 November with a nano-boron concentration of 5 g L⁻¹ is recommended under similar environmental conditions. هدف: بهبود هم‌زمان عملکرد و کیفیت روغن برای افزایش ارزش اقتصادی گلرنگ تحت شرایط محیطی محلی اهمیت زیادی دارد. ازاین‌رو، هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر تاریخ‌های مختلف کاشت و محلول‌پاشی برگی نانو‌بور بر عملکرد بذر، درصد روغن و ترکیب اسیدهای چرب گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) بود.<br />مواد و روش‌ها: این آزمایش مزرعه‌ای در فصل رشد زمستانه ۲۰۲۴-۲۰۲۵ در دو منطقه رصیدیه و وانه اجرا شد. تیمارها شامل سه تاریخ کاشت (۲۰ نوامبر، ۵ دسامبر و ۲۰ دسامبر) و سه غلظت محلول‌پاشی برگی نانو‌بور (۰، ۲٫۵ و ۵ گرم در لیتر) بودند. آزمایش به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) با سه تکرار در هر محل انجام گرفت. داده‌ها شامل وزن هزار دانه، عملکرد بذر، درصد روغن بذر، عملکرد روغن و ترکیب اسیدهای چرب روغن شامل اسیدهای اولئیک، لینولئیک، پالمیتیک و استئاریک جمع‌آوری شدند. عملیات زراعی متداول در طول فصل رشد اعمال شد و سپس تجزیه و تحلیل آماری برای ارزیابی اثرات اصلی و متقابل تیمارها انجام گرفت.<br />نتایج: نتایج نشان داد که تاریخ کاشت تأثیر معنی‌داری بر بهره‌وری و کیفیت روغن گلرنگ دارد. کاشت زودهنگام در تاریخ ۲۰ نوامبر در هر دو منطقه بیشترین مقادیر وزن هزار دانه، عملکرد بذر، درصد روغن بذر، عملکرد روغن و درصد اسیدهای اولئیک و لینولئیک را به همراه داشت. در مقابل، تاریخ‌های کاشت دیرتر (۵ و ۲۰ دسامبر) باعث افزایش محتوای اسیدهای پالمیتیک و استئاریک روغن در هر دو منطقه رصیدیه و وانه شدند. محلول‌پاشی برگی نانو‌بور به‌طور معنی‌داری تمام صفات اندازه‌گیری‌شده را نسبت به تیمار شاهد بهبود داد. بالاترین غلظت نانو‌بور (۵ گرم در لیتر) بیشترین مقادیر اجزای عملکرد، درصد روغن، عملکرد روغن و تمامی اسیدهای چرب مورد بررسی را ایجاد کرد. همچنین، اثر متقابل معنی‌داری بین تاریخ کاشت زودهنگام (۲۰ نوامبر) و مصرف ۵ گرم در لیتر نانو‌بور مشاهده شد که بیشترین عملکرد بذر را در هر دو محل آزمایش به دست داد.<br />نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که کاشت زودهنگام همراه با تغذیه برگی نانو‌بور روشی مؤثر برای بهبود عملکرد گلرنگ و کیفیت اسیدهای چرب آن است. بر اساس نتایج، کاشت در تاریخ ۲۰ نوامبر همراه با مصرف نانو‌بور به غلظت ۵ گرم در لیتر تحت شرایط محیطی مشابه توصیه می‌شود. https://jab.uk.ac.ir/article_5304_4a15eea8f85292236611179c7148c63a.pdf