دانشگاه شهید باهنر کرمان (دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی) و انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مجله بیوتکنولوژی کشاورزی 2228-6705 18 2 2026 05 22 The bioactivity of Metarhizium anisopliae and Verticillium lecanii on immature and mature stages of the flour Beetle, Tribolium castaneum زیست‌فعالیت قارچ‌های Metarhizium anisopliae و Verticillium lecanii بر مراحل نابالغ و بالغ سوسک آردی Tribolium castaneum 313 330 5322 10.22103/jab.2025.25789.1754 FA اخلاص الشریفی گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم بانوان، دانشگاه بابل، حله، عراق. 0000-0002-5621-3203 نبرس م. صاحی دانشکده علوم زیستی، دانشکده علوم برای زنان، دانشگاه بابل، حله، عراق. نُدا ا. الخفاجی دانشکده علوم زیستی، دانشکده علوم برای زنان، دانشگاه بابل، حله، عراق. فرح ف. عبدالساده دانشکده علوم زیستی، دانشکده علوم برای زنان، دانشگاه بابل، حله، عراق. سجا ایاد الخفاجی دانشکده علوم زیستی، دانشکده علوم برای زنان، دانشگاه بابل، حله، عراق. Journal Article 2025 08 20 Objective<br />The red flour beetle, Tribolium castaneum (Herbst.), is one of the most destructive pests of stored grains and their by-products, creating substantial economic losses worldwide. Its remarkable capability to develop resistance to conventional insecticides, along with increasing concerns about environmental and health hazards related to chemical control, necessitates alternative management strategies. Entomopathogenic fungi (EPFs), natural pathogens of insects, represent a hopeful biocontrol option. This investigation aimed to evaluate the pathogenic activity of two commercially available EPF formulations, Metarhizium anisopliae (Met52) and Verticillium lecanii (Mycotal), against different developmental stages of T. castaneum.<br />Materials and methods<br />Laboratory bioassays were managed to evaluate the effectiveness of M. anisopliae and V. lecanii against second-, fourth-, and sixth-instar larvae, as well as adults of T. castaneum. Multiple concentrations of fungal spores were applied, and mortality rates were documented over varying exposure periods. Mortality percentages were statistically analyzed to identify dose- and stage-dependent susceptibility.<br />Results<br />Both EPFs exhibited meaningful pathogenicity against T. castaneum, though their effectiveness varied across life stages and concentrations. M. anisopliae consistently demonstrated higher virulence than V. lecanii. Susceptibility was strongly stage-dependent: second- and fourth-instar larvae were more vulnerable, while sixth-instar larvae and adults showed comparatively higher resistance to fungal infection. Increasing spore concentration and developing exposure duration meaningfully increased mortality rates across all tested stages. A positive correlation was observed between mortality percentage and both fungal concentration and exposure time. Notably, the sixth-instar larvae and adults exhibited the lowest mortality, emphasizing the importance of targeting younger developmental stages for effective control.<br />Conclusions<br />The results affirm that M. anisopliae and V. lecanii possess considerable potential as biological control agents against T. castaneum. Among the two, M. anisopliae exhibited superior pathogenicity across life stages. The investigation underscores the importance of optimizing fungal concentration and targeting susceptible larval stages to maximize effectiveness. These results support the integration of entomopathogenic fungi into sustainable pest management programs for stored-product pests, reducing reliance on chemical insecticides. هدف: سوسک آرد قرمز Tribolium castaneum (Herbst.) یکی از مخرب‌ترین آفات غلات انباری و فرآورده‌های جانبی آنها است که زیان‌های اقتصادی قابل توجهی در سراسر جهان ایجاد می‌کند. توانایی چشمگیر این آفت در ایجاد مقاومت نسبت به حشره‌کش‌های متداول، همراه با نگرانی‌های فزاینده درباره خطرات زیست‌محیطی و بهداشتی کنترل شیمیایی، ضرورت تدوین راهبردهای مدیریتی جایگزین را ایجاب می‌کند. قارچ‌های بیماری‌زای حشرات (EPFs)، که به طور طبیعی پاتوژن حشرات هستند، گزینه‌ای امیدبخش برای کنترل زیستی محسوب می‌شوند. این پژوهش با هدف ارزیابی فعالیت بیماری‌زایی دو فرآورده تجاری قارچ‌های EPF یعنی Metarhizium anisopliae (Met52) و Verticillium lecanii (Mycotal) علیه مراحل رشدی مختلف T. castaneum انجام شد.<br />مواد و روش‌ها: آزمون‌های زیستی در شرایط آزمایشگاهی به‌منظور بررسی کارایی M. anisopliae و V. lecanii علیه لاروهای سن دوم، چهارم و ششم، همچنین حشرات بالغ T. castaneum انجام گرفت. غلظت‌های مختلفی از اسپور قارچ‌ها اعمال شد و درصد مرگ‌ومیر در بازه‌های زمانی متفاوت ثبت گردید. داده‌های مربوط به مرگ‌ومیر با استفاده از تحلیل آماری جهت تعیین حساسیت وابسته به غلظت و مرحله رشدی بررسی شدند. <br />نتایج: هر دو قارچ EPF بیماری‌زایی قابل توجهی علیه T. castaneum نشان دادند، اگرچه میزان کارایی آنها در مراحل رشدی و غلظت‌های مختلف متفاوت بود M. anisopliae به طور مداوم قدرت بیماری‌زایی بالاتری نسبت به V. lecanii نشان داد. حساسیت به شدت به مرحله رشدی وابسته بود: لاروهای سن دوم و چهارم آسیب‌پذیرتر بودند، در حالی که لاروهای سن ششم و حشرات بالغ مقاومت بیشتری در برابر آلودگی قارچی داشتند. افزایش غلظت اسپور و طول مدت مواجهه به طور معنی‌داری مرگ‌ومیر را در تمام مراحل آزمایش‌شده افزایش داد. همبستگی مثبت بین درصد مرگ‌ومیر و هر دو عامل غلظت قارچ و مدت زمان مواجهه مشاهده شد. به‌ویژه، لاروهای سن ششم و بالغین کمترین میزان مرگ‌ومیر را نشان دادند که اهمیت هدف‌گیری مراحل نابالغ‌تر را برای کنترل مؤثر برجسته می‌سازد.<br />نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که M. anisopliae و V. lecanii پتانسیل قابل توجهی به‌عنوان عوامل کنترل زیستی علیه T. castaneum دارند. در میان این دو قارچ، M. anisopliae بیماری‌زایی برتری در مراحل رشدی مختلف از خود نشان داد. این مطالعه بر اهمیت بهینه‌سازی غلظت قارچ و هدف‌گیری مراحل لاروی حساس برای بیشینه‌سازی کارایی تأکید دارد. یافته‌ها از ادغام قارچ‌های بیماری‌زا در برنامه‌های پایدار مدیریت آفات محصولات انباری و کاهش وابستگی به حشره‌کش‌های شیمیایی حمایت می‌کنند. https://jab.uk.ac.ir/article_5322_6c62a689d19956adcec34b9d283a8908.pdf