دانشگاه شهید باهنر کرمان (دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی) و انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مجله بیوتکنولوژی کشاورزی 2228-6705 18 2 2026 05 22 Hepatoprotective of Moringa oleifera seeds extract loading chitosan nanoparticles (MOS-CNPs) via induction of gene expression of NRF2 against CCl4-induced hepatic damage in male rats اثر محافظتی کبدی عصاره بذر Moringa oleifera بارگذاری‌شده در نانوذرات کیتوزان (MOS-CNPs) از طریق القای بیان ژن NRF2 در برابر آسیب کبدی القاشده با CCl₄ در رت‌های نر 467 488 5403 10.22103/jab.2026.26905.1862 FA حیدر علی صاحب دانشکده دامپزشکی، دانشگاه القاسم سبز، 51013 بابل، عراق 0000-0003-0940-0628 حسن کاطع العوادی دانشکده دامپزشکی، دانشگاه القاسم سبز، 51013 بابل، عراق حمزه هاشم الشکری دانشکده دامپزشکی، دانشگاه القاسم سبز، 51013 بابل، عراق. 0000-0002-6215-3681 Journal Article 2026 02 23 Objective<br />Liver diseases are a major health problem worldwide, and oxidative stress is involved in the pathogenesis of chemical-induced liver injury. Moringa oleifera (MO) seeds have potent antioxidant and hepatoprotective activities, which are, however, restricted by poor bioavailability. Chitosan nanoparticles (CNPs) are marketed as versatile delivery systems for bioactive compounds, offering improved pharmacokinetic profiles. The hepatoprotective and antioxidant potential of Moringa oleifera seeds ethanolic extract (MOSEE) loaded chitosan nanoparticles (CNPs) (MOS-CNPs) against carbon tetrachloride (CCl4)-induced hepatic injury in male rats. <br />Materials and methods<br />Forty male rats were randomly divided into five groups (n=8): Control (normal saline/olive oil), CCl4 only (negative control), CCl4 and MOS extract, CCl4 + MOS-CNPs Low dose and CCl4 + MOS-CNPs High dose. The experiment lasted 8 weeks. Biochemical markers of serum alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransaminase (AST), alkaline phosphatase (ALP) total protein, and total bilirubin were measured. The antioxidant status was estimated by total antioxidant capacity (T-AOC) and malondialdehyde (MDA) levels. Liver tissue histopathology was analyzed and gene expression of NRF2 determined by qRT-PCR. <br />Results<br />CCl4 treatment elevated serum ALT (217.95±9.87 U/L), AST (200.89±12.45 U/L), ALP (320.91±15.67 U/L) and TB (2.76±0.24 mg/dL) whilst decreased TP levels (4.15±0.28 g/dL) when compared to control groups(p<0,001). MOS-CNPs treatment dose-dependently reversed the above changes, and it had the best effect in high-dose group, such as ALT (77.96±5.12 U/L), AST (79.69±6.23 U/L), ALP (155.98±10.45 U/L), TB (0.99 ± 0.08 mg/dL) and TP (6.99 ± 0.32 g/dL). The activities of antioxidant markers in supplementation with MOS-CNPs 500 mg/kg markedly increased T-AOC (4.46±0.21 mmol/L) and lowered MDA (3.06±0.25 μmol/L) compared to the model group CCl4 (p<0.001). The expression of the NFR2 gene was markedly increased by MOS-CNPs treated groups in contrast to CCl4-intoxicated rats. Histopathological analysis confirmed the biochemical data showing decreased hepatocellular necrosis, inflammatory infiltration and fatty degenerescence.<br />Conclusion<br />MOS-CNPs have a better hepatoprotective and antioxidant effect as compared to free MOS extract by virtue of improved bioavailability and the controlled release pattern. The high-dose (500 mg/kg) provided the greatest protection against CCl4-induced liver damage by regulating oxidative stress and activation of the NRF2 antioxidant signaling pathway. هدف: بیماری‌های کبدی یکی از مشکلات عمده سلامت در سراسر جهان هستند و استرس اکسیداتیو در پاتوژنز آسیب‌های کبدی ناشی از مواد شیمیایی نقش دارد. بذرهای Moringa oleifera (مورینگا اولیفرا) دارای فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی و محافظت‌کننده کبدی قوی هستند، اما فراهمی زیستی پایین، کارایی آن‌ها را محدود می‌کند. نانوذرات کیتوزان (CNPs) به‌عنوان سامانه‌های انتقالی چندمنظوره برای ترکیبات زیست‌فعال شناخته می‌شوند که موجب بهبود ویژگی‌های فارماکوکینتیکی می‌گردند. هدف این مطالعه بررسی اثرات محافظت‌کننده کبدی و آنتی‌اکسیدانی عصاره اتانولی بذر مورینگا (MOSEE) بارگذاری‌شده در نانوذرات کیتوزان (MOS-CNPs) در برابر آسیب کبدی القاشده با تتراکلرید کربن (CCl₄) در رت‌های نر بود.<br />مواد و روش‌ها: چهل رت نر به‌طور تصادفی به پنج گروه (8=n) تقسیم شدند: گروه کنترل (سالین نرمال/روغن زیتون)، گروه دریافت‌کننده CCl₄ (کنترل منفی)، گروه CCl₄ + عصاره MOS، گروه CCl₄ + MOS-CNPs با دوز پایین، و گروه CCl₄ + MOS-CNPs با دوز بالا. مدت آزمایش 8 هفته بود. شاخص‌های بیوشیمیایی شامل آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، آلکالین فسفاتاز (ALP)، پروتئین تام (TP) و بیلی‌روبین تام (TB) اندازه‌گیری شد. وضعیت آنتی‌اکسیدانی از طریق ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل (T-AOC) و سطح مالون‌دی‌آلدئید (MDA) ارزیابی گردید. همچنین بافت کبد از نظر آسیب‌شناسی بافتی بررسی و بیان ژن NRF2 با روش qRT-PCR اندازه‌گیری شد.<br />نتایج: تیمار با CCl₄ موجب افزایش معنی‌دار ALT (217.95±9.87 U/L)، AST (200.89±12.45 U/L)، ALP (320.91±15.67 U/L) و بیلی‌روبین تام (2.76±0.24 mg/dL) و کاهش پروتئین تام (4.15±0.28 g/dL) نسبت به گروه کنترل شد (p<0.001). درمان با MOS-CNPs به‌صورت وابسته به دوز، این تغییرات را معکوس کرد و بهترین نتایج در گروه دوز بالا مشاهده شد:ALT (77.96±5.12 U/L)، AST (79.69±6.23 U/L)، ALP (155.98±10.45 U/L)، TB (0.99 ± 0.08 mg/dL)، و TP (6.99 ± 0.32 g/dL). تجویز MOS-CNPs با دوز 500 mg/kg باعث افزایش معنی‌دار T-AOC (4.46±0.21 mmol/L) و کاهش MDA (3.06±0.25 μmol/L) در مقایسه با گروه CCl₄ شد (p<0.001). بیان ژن NRF2 در گروه‌های دریافت‌کننده MOS-CNPs به‌طور چشمگیری افزایش یافت. یافته‌های بافت‌شناسی نیز کاهش نکروز سلول‌های کبدی، نفوذ سلول‌های التهابی و دژنراسیون چرب را تأیید کردند.<br />نتیجه‌گیری: نانوذرات کیتوزان حاوی عصاره بذر مورینگا (MOS-CNPs) در مقایسه با عصاره آزاد، به دلیل فراهمی زیستی بهتر و الگوی آزادسازی کنترل‌شده، اثر محافظت‌کننده کبدی و آنتی‌اکسیدانی قوی‌تری نشان دادند. دوز بالای 500 mg/kg بیشترین محافظت را در برابر آسیب کبدی ناشی از CCl₄ از طریق تنظیم استرس اکسیداتیو و فعال‌سازی مسیر سیگنال‌دهی آنتی‌اکسیدانی NRF2 فراهم کرد. https://jab.uk.ac.ir/article_5403_0ab29d27ee3d792a55e1ad47fde30828.pdf