دانشگاه شهید باهنر کرمان (دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی) و انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مجله بیوتکنولوژی کشاورزی 2228-6705 18 3 2026 08 23 The effects of adding Vertisol conditioners and emulsified Lubricating oil on soil respiration and biological soil crust thickness in sandy soil under different rainfall and moisture treatments اثرات افزودن اصلاح‌کننده‌های خاک ورتیسول و روغن روان کننده امولسیون شده بر تنفس خاک و ضخامت پوسته زیستی خاک در خاک شنی تحت تیمارهای مختلف بارندگی و رطوبت 355 372 5437 10.22103/jab.2026.27141.1892 FA دوحه سالم جمیل گروه علوم خاک و منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بصره، عراق. علی حمضی دیّاب گروه علوم خاک و منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بصره، عراق دخیل راضی ندوی گروه علوم خاک و منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بصره، عراق Journal Article 2026 05 09 Objective<br />The aim of this study was to investigate the effect of adding natural and industrial soil conditioners on the effectiveness of microorganisms and the thickness of the biological crust.<br />Materials and methods<br />In the field experiment, a section of the soil surface was cut to a depth of 15 cm Measurements were taken in the middle and end of the experiment. The experiment included two factors. The first factor was conditioner factor in seven treatments. The second factor was the rainfall moisture treatment, included four treatments.<br />Results<br />Soil conditioner treatments significantly increased soil respiration compared to the control. Lubricating oil treatment (O3) and vertisol soil treatment (C3) showed the highest CO2 release. The release rates for them were 29.13 and 27.03 mg CO2/kg soil, respectively. Among the rainfall moisture treatments, R1 showed the highest respiration rate (26.24 mg CO2/kg soil). While the lowest value was observed in R3 (19.79 mg CO2/kg soil). Soil amendments also significantly increased the biological crust thickness compared to the control group (C0). Among them, the O3 treatment showed the highest crust thickness in the middle and end of the experiment (4.66 and 4.81 cm, respectively). After that, the C3 treatment recorded the highest thickness (3.15 and 3.24 cm). It should be noted that the control treatment (C0) recorded the lowest values (1.36 and 1.40 cm). The highest recorded value for crust thickness, in terms of rainfall moisture, was related to treatment R1 and showed a significant difference with treatments R2, R3 and R4. <br />Conclusion<br />Using soil conditioners, particularly lubricating oil and Vertisol, significantly increased microbial activity and biological crust development. In addition, higher moisture levels improved soil respiration and crust formation. The results of this study showed that soil amendments and moisture management are of great importance in improving the biological properties of soil and should be considered. هدف: هدف از این مطالعه بررسی اثر افزودن اصلاح‌کننده‌های طبیعی و صنعتی خاک بر فعالیت میکروارگانیسم‌ها و ضخامت پوسته زیستی خاک بود.<br />مواد و روش‌ها: در آزمایش مزرعه‌ای، بخشی از سطح خاک تا عمق ۱۵ سانتی‌متر برش داده شد. اندازه‌گیری‌ها در میانه و پایان آزمایش انجام شد. این آزمایش شامل دو عامل بود. عامل اول، نوع اصلاح‌کننده در هفت تیمار مختلف و عامل دوم، رطوبت ناشی از بارندگی در چهار تیمار بود.<br />نتایج: تیمارهای اصلاح‌کننده خاک به طور معنی‌داری موجب افزایش تنفس خاک نسبت به شاهد شدند. تیمار روغن روان‌کننده (O3) و تیمار خاک ورتیسول (C3) بیشترین میزان آزادسازی CO₂ را نشان دادند که به ترتیب برابر با 13/29 و 03/27 میلی‌گرم CO₂ به ازای هر کیلوگرم خاک بود. در میان تیمارهای رطوبتی، تیمار R1 بیشترین میزان تنفس (24/26 میلی‌گرم CO₂ به ازای هر کیلوگرم خاک) را نشان داد، در حالی که کمترین مقدار در 79/19 میلی‌گرم CO₂ به ازای هر کیلوگرم خاک مشاهده شد. اصلاح‌کننده‌های خاک همچنین موجب افزایش معنی‌دار ضخامت پوسته زیستی نسبت به گروه شاهد (C0) شدند. در میان آن‌ها، تیمار O3 بیشترین ضخامت پوسته را در میانه و پایان آزمایش به ترتیب 66/4 و 81/4 سانتی‌متر نشان داد. پس از آن، تیمار C3 بیشترین ضخامت (15/3 و 24/3 سانتی‌متر) را ثبت کرد. همچنین کمترین مقادیر مربوط به تیمار شاهد (C0) بود که به ترتیب 36/1 و 40/1 سانتی‌متر ثبت شد. بیشترین مقدار ضخامت پوسته زیستی در میان تیمارهای رطوبتی مربوط به R1 بود که تفاوت معنی‌داری با تیمارهای R2، R3 و R4 داشت.<br />نتیجه‌گیری: استفاده از اصلاح‌کننده‌های خاک، به‌ویژه روغن روان‌کننده و ورتیسول، موجب افزایش قابل توجه فعالیت میکروبی و توسعه پوسته زیستی خاک شد. علاوه بر این، افزایش رطوبت موجب بهبود تنفس خاک و تشکیل پوسته گردید. نتایج این مطالعه نشان داد که اصلاح خاک و مدیریت رطوبت نقش مهمی در بهبود ویژگی‌های زیستی خاک دارند و باید مورد توجه قرار گیرند. https://jab.uk.ac.ir/article_5437_17ccf64ea56a5e33c984c43553fc1fd0.pdf