دانشگاه شهید باهنر کرمان (دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی) و انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مجله بیوتکنولوژی کشاورزی 2228-6705 18 3 2026 08 23 Proteome analysis of suger beet root in response to drought stress تجزیه پروتئوم ریشه چغندرقند در پاسخ به تنش خشکی 55 76 5492 10.22103/jab.2026.25090.1686 FA حامد شمس گروه به نژادی و بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. محمود تورچی استاد گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. ستسوکو کوماتسو استاد، موسسه ملی علوم زراعی، تسوکویا، ژاپن. Journal Article 2025 04 13 <strong>Objective</strong> To investigate the effects of drought stress and identify the proteins involved in drought tolerance in sugar beet roots. <strong>Materials and methods</strong> For this purpose, the drought-tolerant sugar beet genotype Full sib S1-10-8001 was evaluated under normal conditions and drought stress. Seeds were planted in polyvinyl chloride tubes, one meter long and 20 centimeters in diameter. Four weeks after planting, drought stress was applied by interrupting irrigation for seven days in a cyclic manner. Subsequently, the protein pattern of the samples was assessed using two-dimensional electrophoresis and quantitative analysis of the spots. <strong>Results</strong> Statistical analysis of the traits of underground organ length and tuber length showed significant differences between drought stress and normal conditions, with drought stress leading to a reduction in these parameters and an increase in proline levels in the roots. The results obtained from protein separation using two-dimensional electrophoresis, with IEF in the first dimension and SDS-PAGE in the second dimension, indicated the identification of 59 protein spots from polyacrylamide gels using PDQuest software. Among these spots, 15 protein spots showed significant differences between normal and drought stress conditions, with three spots showing decreased expression and 12 spots showing increased expression. The results indicated that the identified proteins were involved in four functional groups related to stress adaptation mechanisms and defense, metabolism, energy production, and oxidative stress. <strong>Conclusion</strong> The biological role of the identified proteins in this study suggests that the studied sugar beet genotype likely utilizes various mechanisms, such as controlling reactive oxygen species, increasing lignin production, enhancing defense responses against pathogens, increasing the production of sterol compounds, protecting various biological mechanisms including photosynthesis, nitrogen fixation, and protein assembly, as well as accumulating compounds such as glycerol within cells to cope with the negative effects of stress. <strong>هدف:</strong> بررسی تأثیرات تنش خشکی و شناسایی پروتئین‌های مؤثر در تحمل به تنش کمبود آب در ریشه چغندر‌قند می‌باشد.<strong> </strong> <strong>مواد و روش‌ها: </strong>برای این منظور ‌ژنوتیپ چغندرقند متحمل به خشکی <strong> </strong>Full sib S1-10- 8001تحت شرایط عادی و تنش کمبود آب مورد ارزیابی قرار گرفت. بذور در لوله‌های پلیکا به طول یک متر با قطر ۲۰ سانتی‌متر کشت و چهار هفته پس از کاشت، تنش کمبود آب با قطع آبیاری به مدت هفت روز به‌صورت دوره‌ای اعمال گردید.<strong> </strong>در ادامه<strong> </strong>تجزیه پروتئوم بافت ریشه با استفاده از الکتروفورز دو‌بعدی در بعد اول به روش IEF و در بعد دوم به روش SDS-PAGE انجام و از طیف سنجی جرمی برای شناسایی لکه های پروتئینی معنی دار استفاده گردید. <strong>نتایج: </strong>تجزیه آماری صفات طول اندام زمینی و طول غده اختلاف معنی‌داری بین شرایط تنش کمبود آب و عادی نشان داد و تنش کمبود آب منجر به کاهش پارامتر‌های فوق و نیز افزایش میزان پرولین ریشه گردید. نتایج حاصل از تفکیک پروتئین‌ها با استفاده  از تکنیک الکتروفورز دوبعدی در بعد اول به روش IEF و در بعد دوم به روش SDS-PAGE بیانگر شناسایی 59 لکه پروتئینی از ژل‌های پلی آکریل‌آمید با استفاده از نرم‌افزار PDQuest بود. از بین این لکه‌ها، 15 لکه پروتئینی اختلاف معنی‌داری بین شرایط عادی و تنش کمبود آب نشان دادند به‌طوری‌که تعداد سه لکه  کاهش و 12‌ لکه پروتئینی افزایش بیان داشتند. نتایج نشان داد که پروتئین‌های شناسایی‌شده در چهار‌ گروه عملکردی سازگاری به تنش و مکانیسم‌های دفاعی، متابولیسم، تولید انرژی و تنش اکسایشی دخیل بودند.<strong> </strong> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>نقش بیولوژیکی پروتئین‌های شناسایی‌شده در این پژوهش نشان می‌دهد که ژنوتیپ چغندرقند موردمطالعه احتمالاً از سازوکار‌های مختلفی همچون کنترل گونه‌های فعال اکسیژن، افزایش تولید لیگنین، افزایش پاسخ دفاعی در برابر عوامل بیماری‌زا، افزایش تولید ترکیبات استری، حفاظت از سازوکار‌های مختلف زیستی ازجمله فتوسنتز، احیای نیتروژن و سرهم‌بندی پروتئین‌ها و تجمع ترکیباتی نظیر گلیسرول در داخل سلول برای مقابله با اثرات منفی تنش استفاده می‌‌‌‌کند. https://jab.uk.ac.ir/article_5492_072c6be21b541e80996f67fed039b7e4.pdf