تأثیر تاریخ‌های کاشت و تغذیه برگی با نانو‌بور بر عملکرد گلرنگ و کیفیت اسیدهای چرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زراعت، دانشکده کشاورزی و جنگلداری، دانشگاه موصل، موصل، عراق.

چکیده

هدف: بهبود هم‌زمان عملکرد و کیفیت روغن برای افزایش ارزش اقتصادی گلرنگ تحت شرایط محیطی محلی اهمیت زیادی دارد. ازاین‌رو، هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر تاریخ‌های مختلف کاشت و محلول‌پاشی برگی نانو‌بور بر عملکرد بذر، درصد روغن و ترکیب اسیدهای چرب گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) بود.
مواد و روش‌ها: این آزمایش مزرعه‌ای در فصل رشد زمستانه ۲۰۲۴-۲۰۲۵ در دو منطقه رصیدیه و وانه اجرا شد. تیمارها شامل سه تاریخ کاشت (۲۰ نوامبر، ۵ دسامبر و ۲۰ دسامبر) و سه غلظت محلول‌پاشی برگی نانو‌بور (۰، ۲٫۵ و ۵ گرم در لیتر) بودند. آزمایش به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) با سه تکرار در هر محل انجام گرفت. داده‌ها شامل وزن هزار دانه، عملکرد بذر، درصد روغن بذر، عملکرد روغن و ترکیب اسیدهای چرب روغن شامل اسیدهای اولئیک، لینولئیک، پالمیتیک و استئاریک جمع‌آوری شدند. عملیات زراعی متداول در طول فصل رشد اعمال شد و سپس تجزیه و تحلیل آماری برای ارزیابی اثرات اصلی و متقابل تیمارها انجام گرفت.
نتایج: نتایج نشان داد که تاریخ کاشت تأثیر معنی‌داری بر بهره‌وری و کیفیت روغن گلرنگ دارد. کاشت زودهنگام در تاریخ ۲۰ نوامبر در هر دو منطقه بیشترین مقادیر وزن هزار دانه، عملکرد بذر، درصد روغن بذر، عملکرد روغن و درصد اسیدهای اولئیک و لینولئیک را به همراه داشت. در مقابل، تاریخ‌های کاشت دیرتر (۵ و ۲۰ دسامبر) باعث افزایش محتوای اسیدهای پالمیتیک و استئاریک روغن در هر دو منطقه رصیدیه و وانه شدند. محلول‌پاشی برگی نانو‌بور به‌طور معنی‌داری تمام صفات اندازه‌گیری‌شده را نسبت به تیمار شاهد بهبود داد. بالاترین غلظت نانو‌بور (۵ گرم در لیتر) بیشترین مقادیر اجزای عملکرد، درصد روغن، عملکرد روغن و تمامی اسیدهای چرب مورد بررسی را ایجاد کرد. همچنین، اثر متقابل معنی‌داری بین تاریخ کاشت زودهنگام (۲۰ نوامبر) و مصرف ۵ گرم در لیتر نانو‌بور مشاهده شد که بیشترین عملکرد بذر را در هر دو محل آزمایش به دست داد.
نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که کاشت زودهنگام همراه با تغذیه برگی نانو‌بور روشی مؤثر برای بهبود عملکرد گلرنگ و کیفیت اسیدهای چرب آن است. بر اساس نتایج، کاشت در تاریخ ۲۰ نوامبر همراه با مصرف نانو‌بور به غلظت ۵ گرم در لیتر تحت شرایط محیطی مشابه توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Influence of planting dates and foliar feeding with nano-boron on safflower production and fatty acid quality

نویسنده [English]

  • Waleed Khalid Shahatha Al-Juheishy
Department of Field Crops, College of Agriculture & Forestry, University of Mosul, Mosul, Iraq.
چکیده [English]

Objective
Improving both yield and oil quality is important for increasing the economic value of safflower under local environmental conditions. Therefore, the aim of the current study was to evaluate the effect of different planting dates and foliar application of nano-boron on seed yield, oil content, and fatty acid composition of safflower (Carthamus tinctorius L.).
Materials and methods
A field experiment was conducted during the winter growing season of 2024–2025 at two locations, Raseediyah and Wana. The treatments included three planting dates (20 November, 5 December, and 20 December) and three concentrations of nano-boron foliar spray (0, 2.5, and 5 g L⁻¹). The experiment was performed in a randomized complete block design (RCBD) with three replications at each site. Data were collected for thousand seed weight, seed yield, seed oil percentage, oil yield, and the fatty acid composition of the oil. They were oleic, linoleic, palmitic, and stearic acids. Standard agronomic practices were applied throughout the growing season. Then statistical analysis was carried out to evaluate the main effects and interactions between treatments.
Results
The results showed that planting date had a significant effect on safflower productivity and oil quality. Early planting on 20 November produced the highest values for thousand seed weight, seed yield, seed oil percentage, oil yield, and the proportion of oleic and linoleic acids at both locations. In contrast, later planting dates (5 and 20 December) resulted in higher contents of palmitic and stearic acids in the oil at Raseediyah and Wana. Foliar application of nano-boron significantly improved all measured traits compared with the control treatment. The highest nano-boron concentration (5 g L⁻¹) gave the greatest values for yield components, oil content, oil yield, and all studied fatty acids. A significant interaction was observed between the early planting date (20 November) and the application of 5 g L⁻¹ nano-boron, which produced the highest seed yield at both experimental sites.
Conclusions
The study concluded that early planting combined with foliar feeding of nano-boron is an effective practice for improving safflower yield and fatty acid quality. Planting on 20 November with a nano-boron concentration of 5 g L⁻¹ is recommended under similar environmental conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • fatty acids
  • nano-boron
  • oil quality
  • planting dates
  • yield

مراجع

Adugna, W., & Labuschagne, M. T. (2003). Association of linseed characters and its variability in different environments. The Journal of Agricultural Science, 140(3), 285–296. https://doi.org/10.1017/S0021859603003125
Al-Juheishy, K. W. S. (2024). Effect of row spacing on growth and yield traits of safflower (Carthamus tinctorius L.). SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 56(2), 858–866. https://doi.org/10.54910/sabrao2024.56.2.36
Al-kakayie, N. A. H., & Al-Juhayshi, W. K. S. (2024). Effect of nano boron on growth, yield, and quality of some varieties of sunflower. Azerbaijan Pharmaceutical and Pharmacotherapy Journal, 23(2), 120–126. https://doi.org/10.61336/appj/23-2-48
AOAC. (1995). Official methods of analysis (16th ed.). Association of Official Analytical Chemists. https://www.sciepub.com/reference/141205
Bahadori, F., Bijanzadeh, E., Naderi, R., Seehausen, M. L., & Weyl, P. (2025). Planting date affects biochemical characteristics, assimilate remobilization, and yield of safflower under water stress. Scientific Reports, 15(1), Article 15318. https://doi.org/10.1038/s41598-025-98827-x
Bassil, E. S., & Kaffka, S. R. (2002). Response of safflower (Carthamus tinctorius L.) to saline soils and irrigation: I. Consumptive water use. Agricultural Water Management, 54(1), 67–80. https://doi.org/10.1016/S0378-3774(01)00148-2
Esendal, E. (2001). Safflower production and research in Turkey. In Proceedings of the Vth International Safflower Conference (pp. 203–206). Williston, ND; Sidney, MT. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/pdf/10.5555/20093025354
Ghareeb, S. A. (2024). Yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.) as affected by varieties and different sowing dates. Journal of Kirkuk University for Agricultural Sciences, 15(2), 39–45. https://iasj.rdd.edu.iq/journals/journal/issue/2652
Goudar, K. M. (2017). Optimisation of nano boron fertilization in sunflower (Helianthus annuus L.) [Doctoral dissertation, University of Agricultural Sciences, GKVK]. Krishikosh. https://krishikosh.egranth.ac.in/server/api/core/bitstreams/00a2b0cb-e5bc-4742-924c-ffc0a9e8bd3c/content
Goudar, K. M., Geetha, K. N., Lingaraju, N. N., Shankar, A. G., & Raddy, R. (2018). Response of sunflower (Helianthus annuus L.) to nano boron nitride fertilization. International Journal of Chemical Studies, 6(5), 2624–2630. https://www.chemijournal.com/archives/?year=2018&vol=6&issue=5&ArticleId=3988&si=false
Khalili, M., Alireza, P. A., Naghavi, M. R., & Mohammad-Amini, E. (2014). Evaluation of drought tolerance in safflower genotypes based on drought tolerance indices. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 42(1), 214–218. https://notulaebotanicae.ro/index.php/nbha/article/view/9331
Laftah, S. K., & Alabdulla, S. A. (2022). Response of some growth traits of safflower (Carthamus tinctorius L.) to spray with humic acid under levels of phosphorus fertilizer. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1060, Article 012115. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1060/1/012115
Landau, S., Friedman, S., Brenner, S., Bruckental, I., Weinberg, Z. G., Ashbell, G., & Leshem, Y. (2004). The value of safflower (Carthamus tinctorius) hay and silage grown under Mediterranean conditions as forage for dairy cattle. Livestock Production Science, 88(3), 263–271. https://doi.org/10.1016/j.livprodsci.2003.11.011
Little, T. M., & Hills, F. J. (1978). Agricultural experimentation: Design and analysis. Wiley.
McPherson, M. A., Good, A. G., Topinka, A. K. C., & Hall, L. M. (2004). Theoretical hybridization potential of transgenic safflower (Carthamus tinctorius L.) with weedy relatives in the New World. Canadian Journal of Plant Science, 84(3), 923–934. https://doi.org/10.4141/P03-150
Mirshekari, M., Majnoun, H. N., Amiri, R., Moslehi, A., & Zandvakili, O. R. (2013). Effects of sowing date and irrigation treatment on safflower seed quality. Journal of Agricultural Science and Technology, 15(3), 505–515. https://journals.modares.ac.ir/article_14920_d4aac89cf9a63cc7ee5328725120289b.pdf
Monreal, C. M., DeRosa, M. C., Mallubhotla, S. C., Bindraban, P. S., & Dimkpa, C. (2016). Nanotechnologies for increasing the crop use efficiency of fertilizer-micronutrients. Biology and Fertility of Soils, 52(3), 423–437. https://doi.org/10.1007/s00374-015-1073-5
Rowland, J. R. J. (1993). Dryland farming in Africa. Macmillan. https://agris.fao.org/search/en/providers/122621/records/647761b45eb437ddff781c89
Samancı, B., & Özkaynak, E. (2003). Effect of planting date on seed yield, oil content and fatty acid composition of safflower (Carthamus tinctorius) cultivars grown in the Mediterranean region of Turkey. Journal of Agronomy and Crop Science, 189(5), 359–360. https://doi.org/10.1046/j.1439-037X.2003.00053.x
SAS Institute. (2005). SAS statistical analysis system (Release 8.2). Author.
Vadlamudi, J. S., Anitha, S., Sawargaonkar, G. L., & Prameela, P. (2022). Effect of combined application of non–nano and nano fertilizers on the growth, yield and oil content of sunflower under semi-arid conditions. International Journal of Plant & Soil Science, 34(24), 1102–1111. https://oar.icrisat.org/12587/
Weiss, E. A. (2000). Safflower. In Oilseed crops (2nd ed., pp. 259–273). Blackwell Science. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1994124
Wimmer, M. A., & Eichert, T. (2013). Mechanisms for boron deficiency-mediated changes in plant water relations. Plant Science, 203, 25–32. https://doi.org/10.1016/j.plantsci.2012.12.012
Zareie, S., Mohammadi-Nejad, G., & Sardouie-Nasab, S. (2013). Screening of Iranian safflower genotypes under water deficit and normal conditions using tolerance indices. Australian Journal of Crop Science, 7(7), 1032–1037. http://www.cropj.com/mohammadnejad_7_7_2013_1032_1037.pdf
مجله بیوتکنولوژی کشاورزی
دوره 18، شماره 2
خرداد 1405
صفحه 297-312

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار